Blogs

Van het voetstuk gevallen: standbeelden verwijderen via de juridische weg?

Standbeelden zijn in tijden van politieke oproer en revolutie een veelbesproken onderwerp. De juridische weg voor het weghalen van standbeelden is in de Verenigde Staten tamelijk complex. Daarmee rees bij mij de vraag of en hoe het verwijderen van een standbeeld via de rechterlijke weg mogelijk is in de VS.

In Engeland werd enkele weken geleden een groot standbeeld van slavenhandelaar Edward Colston van de sokkel getrokken en linea recta in de haven gedeponeerd. Ook in de Verenigde Staten worden Confederate-standbeelden onder de loep genomen, en is enkele dagen geleden in Denver een standbeeld dat kolonisator Cristoffel Columbus eerde neergehaald.  Zoals gezegd is de juridische weg voor het weghalen van standbeelden in de Verenigde Staten tamelijk complex. Zo is er een aantal zuidelijke staten die het weghalen van Confederate standbeelden expliciet per wet verboden heeft. In Virginia is zo’n wet onlangs ingetrokken na publieke weerstand, maar in staten als Alabama, Tennessee en South Carolina zijn deze wetten sinds de afgelopen decennia gemeengoed.

publiek of privaat

Wanneer er geen algemene juridische verboden zijn, spelen andere factoren een rol: of een standbeeld via private of publieke weg wordt gefinancierd, en of het standbeeld zich op publieke of private grond bevindt. Vaak is het een mix van private/publieke financiering en een scala aan ingewikkelde landrechten die het weghalen van standbeelden via de juridische weg bemoeilijken. Zo zijn standbeelden soms onderdeel van een schenking van grond door een vermogende persoon aan bijvoorbeeld een stad, bijvoorbeeld om een park te openen met daarin een standbeeld van een prominente Confederate generaal. Het is dan de vraag of en in hoeverre de voorwaarden van zo’n schending aangetast kunnen worden.

In Virginia heeft de rechter twee weken geleden een bevel gegeven niet over te gaan tot het verwijderen van een standbeeld van Robert E. Lee. De nieuwe gouverneur van Virginia, Ralph Northam, wilde het beeld verwijderen naar aanleiding van de protesten die volgden op de moord op George Floyd door een politieagent. Maar de grond waarop het standbeeld staat is in 1890 aan de staat Virginia geschonken, en de staat is daarmee overeengekomen om deze grond trouw te bewaken en te beschermen. De verzoeker is een nazaat van twee van de ondertekenende partijen van de schenking en wil verwijdering van het standbeeld voorkomen. Dat is hem dus voorlopig gelukt.

weinig ruimte voor discussie

Of er in de toekomst ruimte zal zijn voor juridische stappen bij het weghalen van standbeelden, valt nog te bezien. President Trump beloofde in ieder geval al flinke celstraffen voor mensen die standbeelden neerhalen. Het feit dat daarbij weinig ruimte is in de politiek voor discussie hierover, zeker in Republikeinse staten, biedt weinig hoop. Misschien zijn het dan toch de juristen die hier de oplossing kunnen bieden, met de gelimiteerde mogelijkheden die de wet nu biedt. Want ook het neerhalen van standbeelden is geschiedenis schrijven.

 

Wil jij geen belangrijk juridisch nieuws meer missen?

Abonneer je op de Mr. Studenten nieuwsbrief: elke vrijdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld je direct aan en ontvang elke vrijdag de Mr. Studenten nieuwsbrief.

Meld je direct aan >

Over de auteur

Xander de Vries

Xander de Vries

Mijn naam is Xander de Vries. Ik volg de bachelor Global Law aan Tilburg University. Daarnaast ben ik begonnen met het volgen van vakken van de bachelor Rechtsgeleerdheid om zo uiteindelijk mijn civiel effect te behalen. Mijn kijk op het recht is door mijn studie anders dan die van de studenten Rechtsgeleerdheid, en ik hoop dat over te kunnen brengen via dit platform! Ik ben een actieve student: zo ben ik dit jaar kamerbestuurslid van de kamer voor Global Law binnen Magister JFT, de faculteitsvereniging van Tilburg Law School, en ga ik volgend jaar naar Australië voor een uitwisseling aan de University of New South Wales (UNSW) in Sydney.

Ik ben erg geïnteresseerd in het kijken naar globale trends in de rechtsontwikkeling, zoals de Europeanisering van het (nationale) privaatrecht in Europa of de toename van climate change liability zaken. Mocht je een onderwerp hebben waar je graag iets over zou lezen of een andere suggestie voor een artikel, aarzel dan niet me een bericht te sturen op het e-mailadres x.w.devries@tilburguniversity.edu !